oktober 2018

dinsdag 14 februari 2012

Van fossiel naar duurzame energie

Olie is een eindige hoeveelheid fossiele brandstof. Die raakt niet alleen langzaam op, maar de winning kost ook steeds meer energie en gaat met steeds meer vervuiling gepaard. Van bron tot uitlaat (well to wheel) neemt de CO2 emissie van voertuigen hierdoor toe. Meer CO2 emissie zorgt voor meer broeikaseffect en negatieve klimaatontwikkelingen.
De piek in conventionele olie wordt gecompenseerd door onconventionele olie. En door duurzame hernieuwbare energie, maar daar is nog weinig groei in te zien in de sector vervoer.

De piek in de productie van conventionele olie
Olie is een fossiele brandstof die in snel tempo wordt opgemaakt.
Onderstaande figuur laat het verloop van een aantal velden in de wereld opgeteld zien, die al 'gepiekt' hebben. De productie van olie verloopt via een curve die ongeveer de vorm heeft van een berg. Dit geldt zowel voor de productie van bijvoorbeeld de USA als het totaal van alle velden.

Figuur Peakoil


De top van die berg wordt ook wel peakoil genoemd. Al sinds 2002 neemt de productie van makkelijk winbare conventionele olie niet toe. In 2013 daalde de productie van conventionele olie met 5 tot 8 %. De conventionele olie spoot enkele decennia geleden vanzelf uit de grond. Nu de velden een stuk leger zijn, wordt de olie eruit gepompt (denk aan de zogenaamde 'jaknikkers').Volgens het IEA piekte de productie van conventionele "makkelijk winbare" olie in 2006. In haar "World Energy Outlook 2013" stelt het IEA: Based on analysis of more than 1 600 fields, we estimate the observed decline rate for conventional fields that have passed their peak is around 6% per year.

De productie van onconventionele olie
Dat de olieproductie toch nog toeneemt komt door de productie van onconventionele olie. Voorbeelden van onconventionele olie zijn de teerzanden, schalieolie of de olie uit de diepzeebodem. Deze olie is moeilijk te winnen en dus kostbaar. Het produceren van onconventionele olie kost veel meer energie dan de winning van conventionele aardolie. De schattingen lopen uiteen van 1,2 tot 2 keer zo veel energie. En naar gelang de winning meer energie kost is ook de uitstoot van CO2 groter en de olie duurder. En doordat de winning meer energie kost, stijgt de well to wheel emissie (van bron tot uitlaat) van CO2 door voertuigen zonder dat het aantal of verbruik van de voertuigen verandert. Onderstaande figuur toont dat de makkelijk winbare olie steeds minder wordt geproduceerd en dat de groei van de olie productie geheel is te danken aan de moeilijk winbare schalie-olie:

Figuur Afhankelijkheid van schalie-olie

In de World Energie Outlook 2017 voorspelt het IEA dat de VS 80% van de stijging in de olieproductie tot 2025 voor haar rekening neemt. Onderstaande figuur laat zien dat de IEA in de US vooral veel groei voorspelt in de productie van schalie-olie en schalie-gas.

De volgende figuur geeft aan hoe onzeker de prognose van de olieproductie is.


Verloop van de olieproductie volgens het EIA.

 Bron: EIA 2009

De cijfers over de omvang van de olievoorraden zijn dubieus en voorspellingen fluctueren. Onduidelijk is in welk tempo het totale aanbod van aardolie zal gaan afnemen, maar duidelijk is dat dit gebeurt, zoals ook in de volgende figuur zichtbaar wordt:


Figuur: De ontwikkeling van het aantal nieuw ontdekte vaten olie






Duurzame energie
De IEA ziet al een voorzichtige plek voor duurzaam opgewekte energie in de toekomst weggelegd. Al blijven fossiele brandstoffen ook nog een belangrijk deel uitmaken:

De prijs van duurzame energie daalt sterk, zoals blijkt uit de uitzending van VPRO's Tegenlicht in 2016 "De doorbraak van duurzaam". Duurzame energie bestaat grotendeels uit elektriciteit. Door gebruik te maken van elektrische auto's, elektrische bussen en groene energie ook in het spoorvervoer kan deze duurzame bron worden benut voor duurzame mobiliteit. Zeker als de elektriciteit duurzaam wordt opgewekt. Onderstaande figuur toont dat steeds meer duurzaam wordt opgewekt:


Hoewel de productie toeneemt blijft de hoeveelheid hernieuwbare vaak duurzame energie die in de sector vervoer wordt gebruikt afgelopen 10 jaar te schommelen rond de 12000 Terajoule, wat gelijk staat aan 0,6% van het totale energieverbruik in deze sector:


Het aandeel lijkt wel licht te stijgen, maar is minder dan nodig volgens EU-Richtlijn Hernieuwbare energie die is vertaald in Nederlandse wetgeving. Het gaat vooral over bijmenging waar veel maatschappelijk discussie over is; biobrandstof wordt altijd ten koste van andere gewassen geteeld.
Zie voor meer info het  Compendium voor de leefomgeving.


Hoewel het gebruik van hernieuwbare energie dus gelijk blijft, stijgt het aantal elektrische auto's wel, ook al blijft het percentage nu nog klein:
Bron: Rijk - RVO, 2018

Hernieuwbaar niet altijd duurzaam
".. biomassa raakt nooit op, dus is daarom te kwalificeren als hernieuwbaar... De productie van biomassa uit koolzaad en mais kan echter zeer energie-intensief zijn, waardoor schadelijke milieueffecten niet zijn uit te sluiten. Denk aan bossen die ruimte moeten maken voor de aanplanting van gewassen die bedoeld zijn als biomassa. De duurzaamheid van biomassa wordt uiteindelijk bepaald door het hele proces, waarbij de herkomst, de verwerkingswijze, het landgebruik en de bodemuitputting meewegen. Dit geldt ook voor de kosten en milieueffecten die ontstaan door de voorbewerking, het transport en het restafval. Daarom is biomassa als geheel wellicht niet altijd duurzaam"

Daar komt bij dat gebruik van biomassa vaak tot vervuiling van de luchtkwaliteit leidt. 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten